Chi tiết bài báo

Bài viết tổng quan thực trạng, xu thế và chiến lược chuyển đổi số của ngành Xây dựng thế giới, gồm các nội dung chính: Nhận định chung — về kinh tế, ngành Xây dựng có tổng doanh thu gần 10 nghìn tỷ USD/năm, giá trị gia tăng 3,6 nghìn tỷ USD, chiếm khoảng 6% GDP toàn cầu; cơ cấu khối lượng gồm nhà ở dân dụng (38%), hạ tầng giao thông – năng lượng – nước (32%) và tòa nhà hành chính, thương mại (18%). Theo IMF (2014), nền kinh tế tiên tiến đầu tư thêm 1% GDP vào hạ tầng sẽ tăng GDP 1,5% sau 4 năm. Về môi trường, ngành tiêu thụ 50% sản lượng thép toàn cầu và 3 tỷ tấn nguyên liệu thô mỗi năm; các tòa nhà chiếm 25–40% tổng năng lượng toàn cầu; khoảng 40% chất thải rắn ở Hoa Kỳ từ xây dựng và phá dỡ. Thách thức nội bộ gồm thiếu đổi mới, chậm áp dụng R&D, quy trình thiếu chặt chẽ và giám sát dự án yếu kém. Cơ hội chuyển đổi số rất lớn: giảm 1% chi phí xây dựng tiết kiệm 100 tỷ USD/năm; thiếu hụt năng lực hạ tầng toàn cầu dự kiến 15–20 nghìn tỷ USD vào năm 2030; thu hẹp khoảng cách này tạo thêm 100 triệu việc làm và 6 nghìn tỷ USD/năm. Tại Việt Nam, Bộ Xây dựng đã ban hành Quyết định 967/QĐ-BXD (24/7/2020) về kế hoạch thực hiện Thỏa thuận Paris giai đoạn 2020–2030 với bốn nhóm nhiệm vụ. Mười công nghệ tiềm năng — trí tuệ nhân tạo (lập lịch xây dựng, nhận dạng rủi ro); công trường kết nối (số hóa biểu mẫu); thực tế tăng cường AR (cảnh báo an toàn qua kính thông minh); phân tích và IoT (quản lý năng lượng tòa nhà); xây dựng mô-đun (thị trường trên 100 tỷ USD/năm, tăng trưởng hơn 6%/năm giai đoạn 2018–2023); bộ khung xương ngoài cho công nhân; xe tự hành; in 3D; robot xây dựng; và vật liệu thân thiện môi trường (bê tông tự phục hồi, ống nano carbon, nhôm trong suốt, aerogel). Về BIM: Anh yêu cầu mọi công trình vốn công đạt BIM cấp độ 2 từ năm 2016; Việt Nam có Quyết định 2500/QĐ-TTg (2016) về lộ trình áp dụng BIM và Quyết định 203/QĐ-BXD (2017) thành lập Ban Chỉ đạo BIM. Ba tầm nhìn chuyển đổi số — (1) Xây dựng hiệu quả : BIM, mô-đun hóa, xây dựng ngoài công trường, tự động hóa thiết kế nhằm giảm thời gian và chi phí; (2) Môi trường xây dựng theo hướng dữ liệu người dùng : dữ liệu lớn, quản lý tài sản IoT, thực tế ảo, tính bền vững nhằm tăng hiệu suất công trình; (3) Thiết kế điện toán theo hướng giá trị : chế tạo kỹ thuật số tại chỗ, kinh tế tự do (gig economy), chuỗi khối, bản sao số thành phố (digital twin) nhằm tùy chỉnh thiết kế theo bối cảnh. Nguyên tắc và chiến lược chuyển đổi số — tập trung khắc phục khiếm khuyết thay vì ưu tiên giải pháp CNTT; thúc đẩy hợp tác; đào tạo lại đội ngũ; hợp nhất dữ liệu chi phí và tiến độ. Chiến lược gồm bốn trụ cột: năng lực khách hàng, khả năng kỹ thuật số và dữ liệu (đẩy mạnh BIM, tiêu chuẩn số), kỹ năng và chuỗi cung ứng, tiếp cận toàn vòng đời (giảm chi phí, giảm phát thải carbon). Toàn ngành cần hợp tác về tiêu chuẩn hóa và tiếp thị chung; Chính phủ cần hỗ trợ qua quy định thông minh (số hóa giấy phép, đơn giản hóa cấp phép cho SME, tài trợ R&D, đào tạo nghề) và mua sắm công tinh gọn, minh bạch (mua sắm công chiếm 31% ở Anh, 44% ở Đức, 57% ở Hoa Kỳ).