Chi tiết bài báo

Bài viết luận giải tính cấp thiết của phát triển đô thị bền vững tại Việt Nam trong bối cảnh thiên tai, biến đổi khí hậu và đại dịch Covid-19, gồm các nội dung chính: Rủi ro từ thiên tai và dịch bệnh — Việt Nam trung bình chịu 6–7 cơn bão mỗi năm, đứng thứ 7 trong số các nước chịu nhiều thiên tai nhất thế giới; trong hai thập kỷ qua, thiên tai đã cướp đi 13.000 sinh mạng và gây thiệt hại 6,4 tỷ USD (tương đương 1,5% GDP). Đại dịch Covid-19 tác động toàn diện đến đô thị (di chuyển, sản xuất, giáo dục, an sinh xã hội), làm nổi lên vấn đề bất bình đẳng, nhà ổ chuột, lao động phi chính thức; đồng thời đặt ra yêu cầu tái tổ chức không gian đô thị và giao thông công cộng, nhưng cũng tạo động lực thúc đẩy đô thị thông minh. Yêu cầu cấp thiết và nguyên tắc phát triển bền vững — các đô thị Việt Nam cần lựa chọn mô hình phát triển bền vững, thông minh, có khả năng chống chịu thiên tai, dịch bệnh và thích ứng biến đổi khí hậu. Bài viết nêu định nghĩa phát triển bền vững (thỏa mãn nhu cầu hiện tại không làm tổn hại thế hệ tương lai), 9 nguyên tắc cơ bản, và phân tích ba trụ cột: bền vững về kinh tế (tăng trưởng lành mạnh, tránh gánh nặng nợ nần), bền vững về xã hội (công bằng xã hội, đo bằng chỉ số HDI) và bền vững về môi trường (khai thác hợp lý tài nguyên, bảo vệ môi trường sống). Đề xuất giải pháp — tính đến tháng 12/2021, cả nước có 869 đô thị; bài viết đề xuất năm nhóm giải pháp: (1) phát triển đô thị theo định hướng quy hoạch tổng thể, gắn với các vùng kinh tế – xã hội lớn, cân đối vùng miền và liên kết đô thị – nông thôn; (2) kiểm soát quá trình đô thị hóa với hạ tầng kỹ thuật đáp ứng chỉ tiêu (đến 2025, 100% chính quyền đô thị từ loại III trở lên áp dụng chính quyền điện tử); (3) phát triển đô thị dựa trên dự báo tăng trưởng dân số (năm 2025 dân số đô thị khoảng 52 triệu người, chiếm 50% dân số), tập trung nguồn lực cho hạ tầng vùng và liên vùng như cao tốc, đường sắt Bắc – Nam; (4) tôn trọng môi trường thiên nhiên và lợi ích công cộng, ưu tiên công nghiệp xanh, năng lượng tái tạo, phát triển kiến trúc cảnh quan có bản sắc; (5) phát triển đô thị vệ tinh để giảm tải cho đô thị trung tâm, chuyển từ mô hình "đơn cực" sang "đa cực". Bài viết kết luận phát triển đô thị bền vững phải lấy con người làm trọng tâm, là vấn đề "mang tính thời đại" chứ không còn là "vấn đề mới", đòi hỏi nâng cao năng lực quản lý, huy động vốn tư nhân và sự tham gia phản biện của cộng đồng.